همه چیز درباره شپش ها
همه چیز درباره شپش موی سر (پدیکلوز)

 

شپش یا پدیکلوز چیست؟

شپش موی سر

شپش ها حشرات 6 پای ریز ، فاقد بال و انگلی هستند که از خون پوست تغذیه می کنند و قدمتشان به دوران ماقبل تاریخ می رسد! شپش‌ها انگل خارجی، دائمی و اجباری با بیش از 3000 گونه مختلف هستند. انگل اجباری بدین معناست که به غیر از بدن پستانداران و پرندگان در جاهای دیگر نمی‌تواند زنده بمانند و برای ادامه حیاتشان به خون میزبان نیاز دارند.

مسئله شپش موی سر یک مسئله شایع بخصوص در کودکان است. سایز طبیعی شپش ها در حد یک دانه کنجد بوده و تخم های شپش که به آن ها “رشک یا نیت” شپشی گفته می شود خیلی کوچکترند (یک میلیمتر). گاها والدین شوره های سر بچه ها را با شپش اشتباه می گیرند، شپش ها برخلاف شوره های سر براحتی از سطح موها جدا نمی شوند.

تخم های شپش به قسمت تحتانی موهای نزدیک پوست می چسبند و به همین علت مشاهده و تشخیص آن ها دشوار است. شپش ها به راحتی از فرد آلوده به افراد دیگر منتقل شده و درمان چندان راحتی ندارند.

 

چرخه زندگی شپش ها چطوریه؟

عمر شپش های ماده حدود 30 روز بوده که در این مدت قادرند بیشتر از از 100 تخم بگذارند. شپش های نوزاد(نیمف nymph) با توجه به نوع و گونه شان بعد از 3 الی 30 روز از پوست خارج شده و برای زنده ماندن باید در یکی دو روز اول زندگی، خود را به میزبان رسانده و خون خواری کنند. رنگ شپش های نوزاد روشن تر از حشره های شپش بالغ است و در مدت زمان کوتاه 9 تا 12 روز به بلوغ جنسی می رسند.

 

شرایط خاص مورد نیاز شپش ها برای زندگی

شپش ها در تمام نقاط دنیا پیدا می شوند ولی آب و هوای معتدل و مرطوب را ترجیح می دهند. همچنین این موجودات به تغییرات دمایی حساسیت بالایی دارند، دمای ایده آل برای زندگی آن ها 28 تا 32 درجه سانتی گراد است. یعنی اگر اگر دمای بدن میزبان شپش گرمتر شود (مثلا دچار تب شود) یا بخاطر سرما پایین بیاد حشره بدن میزبان را ترک می کند و بدنبال میزبان مناسبتری می گردد.

شکل شپش سر از نزدیک

شکل شپش سر از نزدیک

 

انواع شپش ها:

 

3 نوع کلی شپش در زندگی ما وجود دارد:

 

1.شپش موی سر (دیکولوس هومانوس کاپیتیس):

این نوع شپش ها که رایج ترین شپش ها هستند در پوست سر یافت می شوند و بیشتر گروه کودکان به این شپش ها مبتلا می شوند.

شپش سر بیشتر در قسمت های پشت سر و پشت گوش ها زندگي نموده و تخم‌گذاري مي‌نماید. یکی لز علائم مهم این بیماری تورم و درد غدد لنفاوی در این نواحی می باشد.

 

2. شپش بدن(پدیکولوس هومانوس کرپوس):

این شپش ها بیشتر در لباس و روی رختخواب افراد زندگی می کنند و شب ها برای تغذیه روی پوست انسان حرکت می کنند. این نوع شپش ها در افرادی که شرایط بهداشت مطلوبی ندارند دیده می شود. مختص سن خاصی نیست و در بزرگسالان و کودکان دیده می شود. با استحمام روزانه، شستن مرتب لباس ها و رختخواب از شر این شپش ها در امان خواهید بود.

شپش بدن در جاهای نرم و گرم مثل البسه و رختخواب تخم گذاری می کند. رنگ این تخم ها(نیت) زرد تا سفید بوده و ظاهر بیضی شکل دارند. شپش های نوزاد پس از گذشت 2 الی 4 هفته از پوست نیت خارج شده و طی مدت زمان 7 روزه بالغ می شوند.

 

3. شپش های عانه (فتیروس پوبیس):

این نوع شپش ها که معمولاً خرچنگ هم نامیده می شوند با بهبود شرایط زندگی انسان ها کمیاب تر شده اند. شپش های پوکی، روی پوست و موهای ناحیه pubic شما و کم تر موهای درشت بدن مانند موهای قفسه سینه ، ابروها یا مژه ها رخ می دهد. علایم آن هم خارش در ناحیه تناسلی و شرمگاهی بویژه در هنگام عصر و شب است. شپش عانه از طریق رابطه جنسی با فرد آلوده منتقل می گردد!

 

برخلاف باور اکثریت، ابتلا به شپش نشانه ای از بهداشت ضعیف نیست. یعنی افراد خیلی وسواسی هم دچار شپش می شوند. علت اصلی آن هم انتقال راحت شپش از افراد مبتلا، به فرد سالم است. شپش در ابتدا مسئله خیلی بزرگی نیست ولی  اگر به درستی درمان نشود، این وضعیت می تواند به یک مسئله عود تبدیل شود.

شپش از نمایی نزدیک
شپش موی سر

 

 

علائم و نشانه های شپش موی سر عبارتند از:

 

• خارش شدید

• سفت شدن پوست

• جای زخم یا خراش های کوچک روی پوست

• دیده شدن گره روی مو (تخم شپش)

• احساس حرکت جسم خارجی بین موها

• برجستگی های کوچک قرمز روی پوست سر ، گردن و شانه ها وجود دارد.

 

🔦 یک ذره بین و یک چراغ قوه می تواند به شما در بازرسی پوست و موها کمک کند.

 

 

آیا شپش ها مسری یا واگیردار هستند؟

 

بله شدیداً… شپش موی سر به سرعت از فردی به فرد دیگر گسترش می یابد، به خصوص در محیط های گروهی مانند مدارس، مهد کودک ها، خانواده های پرجمعیت، باشگاه های ورزشی، آرایشگاه ها و…

شپش ها نمی توانند پرواز یا پرش کنند، اما پنجه هایی دارند که به آنها اجازه خزیدن و چسبیدن به مو را می دهد. آنها از طریق تماس سر به سر و به اشتراک گذاری لباس، ملافه، تختخواب، برس و کلاه پخش می شوند.

حیوانات اهلی نمی توانند شپش های سر را بگیرند و آنها را به افراد یا از طریق دیگر انتقال دهند.

 

 

بیماری های قابل انتقال از طریق شپش ها:

 

شپش ها بجز خون خواری و ظاهر بد می توانند باعث انتقال بیماری های مختلفی شوند. مهم‌ترین بیماری‌هایی که شپش ها انتقال می دهند عبارتند از:

  1. تیفوس اپیدمیک (تیفوس شپشی یا اگزانتماتیک)
  2. تب راجعه شپشی (تب راجعه اپیدمیک)
  3. تب خندق

 

علائم شپش سر
علائم شپش سر

 

راه های انتقال شپش موی سر :

 

  • تماس سر به سر یا بدن به بدن که بیشتر در حین بازی و در کودکان و مخصوصا دخترها دیده می شود.

  • تماس با وسایل آلوده شده، نگهداری لباس های آلوده در کمد، نگهداری وسایل شخصی مانند بالش، پتو، شانه ها و اسباب بازی های آلوده شده در نزدیکی وسایل شخصی دیگر افراد از جمله جالباسی آویز لباس و کمد می تواند باعث شیوع شپش ها شود.

  • همچنین وسایلی که بین دوستان یا اعضای خانواده به اشتراک گذاشته می شوند مثل لباس، هدفون، برس، شانه، وسایل تزئین مو، حوله، پتو، بالش و اسباب بازی های آلوده براحتی شپش ها را منتقل می کنند.

  • تماس با رختخواب و حتی مبلمان آلوده می تواند آنها را گسترش دهد. دقت داشته باشید که شپش ها می توانند یک تا دو روز بدون میزبان زندگی کنند.

  • تماس جنسی با فرد آلوده به شپش عانه باعث انتقال آن خواهد شد.

 

 

چگونه از ابتلا کودکان به شپش موی سر پیش گیری کنیم؟

 

جلوگیری از گسترش شپش های سر در بین کودکان در مراقبت از کودک و محیط مدرسه کاری دشوار است. آن قدر تماس تنگاتنگی بین کودکان و وسایل آنها در مدرسه وجود دارد که شپش ها به راحتی می توانند گسترش یابند.

همانطور که گفتیم رعایت بهداشت فردی تضمین کننده ابتلای فرد به شپش نخواهد بود. یکسری آموزش های لازمه باید در مدارس به والدین و خود کودکان داده شود تا از انتقال این بیماری پیش گیری شود.

برخی محصولات بدون نسخه ادعا می کنند که شپش ها را دفع می کنند، اما تحقیقات علمی بیشتری برای اثبات ایمنی و اثربخشی آنها لازم است.

 

تعدادی از مطالعات کوچک نشان داده اند که ترکیبات برخی از این محصولات نظیر روغن های گیاهی مانند نارگیل، زیتون، رزماری و درخت چای ممکن است برای دفع شپش ها کارساز باشد. با این حال، این محصولات به عنوان “طبیعی” طبقه بندی می شوند، و ایمنی و اثربخشی آنها توسط سازمان غذا و داروی امریکا (FDA) آزمایش و تایید نشده است.

 

 

📌 والدین حتما بخوانند»

 

تا زمانی که تحقیقات بیشتری جهت اثبات اثربخشی محصولات پیشگیری از شپش صورت گیرد، بهترین روش برای خلاص شدن از شر شپش ها  و تخم های آنها اقدامات آموزشی و مراقبتی در برابر شپش هاست.

 

بدین منظور:

  1. از فرزند خود بخواهید از تماس سر به سر با همکلاسی ها هنگام بازی و سایر فعالیت ها جداً خودداری کند. بهتر است با آموزش و اطلاع دادن ساده اینکار را انجام دهید. مثلا بگویید در صورت ابتلا به این بیماری باید موهای خود را تراشیده و هفته ها درد شپش را تحمل کند.
  2. به فرزند خود بیاموزید تا وسایل شخصی مانند کلاه، روسری، کت، شانه، برس، لوازم جانبی مو و هدفون را با دوستانش به اشتراک نگذارد.
  3. به فرزند خود آموزش دهید تا از فضای مشترکی که کلاه و لباس بیش از یک دانش آموز در آن آویزان است یا در کمد و آویز نگه داشته شده است، خودداری کند.

 

با این حال، این انتظار واقعی نیست که انتظار داشته باشید که شما و فرزندتان می توانید تمام انواع تماس که ممکن است منجر به گسترش شپش شود را از بین ببرید. در صورت مشاهده هرگونه علائمی از بیماری شپش موی سر بجای نگرانی و وارد نمودن استرس به کودکتان سریعا با یک متخصص مشورت نمایید.

🔎 اگر فرزند شما خارش دارد و سر خود را خراشیده است، اما مطمئن نیستید که این شپش است، از پزشک کودک یا مربی بهداشت در مدرسه یا مرکز مراقبت از کودک بخواهید که بررسی کند.

 

 

✅ بهترین روش برای دیدن و برداشتن شپش و رشک های موی سر استفاده از یک شانه ریز دندان روی موهای مرطوب است. یکی از موثرترین نوع این شانه های شانه های تمام استیل لیندانیت می باشد. مزیت این شانه ها ضد زنگ بودن و قابل استفاده چندین باره آن ها برای استفاده دیگر اعضای خانواده است. پس از استفاده از بسیاری از نرم کننده ها، موها را در قسمت های بسیار کوچک شانه کنید و به دنبال شپش یا گره روی شانه باشید. می توانید شانه را روی یک دستمال سفید یا دستمال کاغذی پاک کنید که دیدن آنها راحت تر خواهد بود.

 

درمان شپش با شانه لیندانیت
درمان شپش با شانه لیندانیت

 

 

چگونه شپش سر درمان می شود؟

 

دو روش اصلی برای درمان شپش های موی سر عبارتند از:

 

• پزشکی و دارویی

• روش مکانیکی 

 

درمان پزشکی و دارویی شپش ها:

شامپو های دارویی ، شامپوهای درمان شپش و لوسیون های تخصصی مختلفی در بازار موجود است که شپش ها را از بین می برد. اینها ممکن است بدون نسخه (OTC) یا داروهای تجویزی باشند. اگر OTC را خریداری می کنید، دقت کنید حتماً برای سن فرزندتان بی خطر باشد. در حالی که برخی از شامپو های بدون نسخه برای بچه ها 2 ماه و بیشتر ایمن هستند، برخی دیگر فقط برای بچه ها 2 سال و بالاتر ایمن هستند.

در بعضی از مناطق ، شپشها در برابر برخی داروها مقاومت نشان داده اند. این بدان معنی است که آنها دیگر کار نمی کنند تا شپش ها را بکشند. از پزشک یا داروساز خود بخواهید که داروی شناخته شده برای درمان در منطقه شما را توصیه کند. پزشک همچنین می تواند یک شامپو یا لوسیون دارویی را برای شما تجویز کند. برای شپش های بسیار مقاوم ، پزشک ممکن است توصیه کند که دارو را از طریق دهان بخورید.

چه داروی OTC باشد و چه نسخه ، همیشه دستورالعمل ها را از نزدیک دنبال کنید. استفاده بیش از حد می تواند مضر باشد. اعمال خیلی کم دارو نیز کارساز نخواهد بود.

 



همچنین به تازگی لوسیون های گیاهی جهت درمان شپش ها در قالب فوم های گیاهی درمان شپش ابداع شده اند. برای آشنایی و تهیه این محصول گیاهی ضد شپش کلیک کنید.



 

 

از بین بردن مکانیکی (دستی) شپش های موی سر :

 

استفاده از داروها برای درمان شپش روش مناسبی است اما ممکن عوارضی هم داشته باشد. انتخاب داروی مناسب خود مسئله ای مهم در درمان دارویی شپش ها می باشد. همچنین در سنینی که استفاده از داروهای شیمیایی و حشره کش مجاز نیست استفاده از روش های دستی یا مکانیکی توصیه می شود.

برای انجام این کار، هر 2 تا 4 روز به مدت 2 هفته، از یک شانه دندانه ریز نظیر شانه های لیندا نیت که در بالا گفته شد روی موهای مرطوب استفاده کنید. مرطوب کردن موها موقتاً حرکت شپش ها را متوقف می کند و حرکت شانه را بین دسته های مو آسان تر می کند.

 

نیازی به خرید شانه های الکترونیکی نیست که ادعا می کنند شپش های موی سر را از بین می برد یا لکه ها را آسان تر می کند. هیچ مطالعه ای برای تأیید این ادعاها انجام نشده است. همچنین نیازی به خرید محلول های مخصوص سرکه برای اعمال روی پوست سر قبل از چیدن لاله ها نیست.

اگرچه گاهی اوقات از ژله نفتی، مایونز یا روغن زیتون برای سعی در خفه کردن شپش های سر استفاده می شود، اما این روش درمانی ممکن است در بلندمدت مؤثر نباشد. اگر دارو کار نمی کند و می خواهید این روش ها را امتحان کنید ، ابتدا با پزشک خود صحبت کنید.

 

درمان شپش
درمان شپش

 

 

چند نکته مهم که در مقابله با شپش موی سر نباید انجام دهید:

 

  •  بعد از اعمال درمان های پوست سر از سشوار استفاده نکنید. برخی از درمان های شپش ها از مواد قابل اشتعال استفاده می کنند و می توانند آتش بگیرند.
  • از اسپری سموم دفع آفات استفاده نکنید و یک شرکت کنترل آفات را برای اجتناب از شر شپش ها استخدام نکنید!! اینها می توانند مضر باشند.
  • از روغنهای اسانسی (مانند روغن ایلانگ یانگ یا روغن درخت چای) برای درمان شپش در پوست سر استفاده نکنید . آنها می توانند باعث ایجاد حساسیت پوستی شوند و مورد تأیید سازمان غذا و داروی ایالات متحده (FDA) نباشند.
  • هرگز از مواد شیمیایی بسیار قابل اشتعال مانند بنزین یا نفت سفید استفاده نکنید.

 

 

نکته آخر برای والدین 

به فرزند خود یادآوری كنید كه در حالی كه داشتن شپش می تواند شرم آور باشد، هر كسی می تواند به آن ها مبتلا شود. داشتن شپش موی سر نشانه کثیف بودن یا بهداشت ضعیف نیست. نکات مهم را به زبان ساده به کودکان گوشزد کنید و بجای ترساندن به آنها آموزش دهید.

برخورد با شپش سر زمان بر خواهد بود که گاها می تواند ناامید کننده هم باشد، اما لطفا صبور باشید. 

 

 

 

✍ ترجمه و تدوین در تیم تولید محتوای نانویاب

❤ خوشحال میشیم سوالات و نظرات خودتون رو برای افزایش آگاهی دیگر دوستان همین جا بنویسید